Eerste hulp, weet wat u moet doen!

Is uw bedrijf voorbereid op eventuele arbeidsongevallen? Welke acties onderneemt u wanneer een collega ziek wordt? Als werkgever is het uw verantwoordelijkheid om de eerste hulp op de werkvloer te garanderen. Daarom helpt Unique u om een sluitend EHBO-beleid op te stellen of uw huidige aanpak te optimaliseren.

Op deze pagina lichten we uw verplichtingen als werkgever gedetailleerd toe. We delen concrete voorstellen en instructies, specifiek toegepast op uw sector. Welke vorming hebben hulpverleners nodig? Welke EHBO-middelen mogen niet ontbreken op de werkvloer? Ook het toepassen van eerste hulp in coronatijden of bij mentale problemen, komt uitgebreid aan bod.

Klaar om de veiligheid op de werkvloer te verhogen? Alles begint met een risicoanalyse van uw onderneming. Daarna volgt u het stappenplan en vertaalt u onze adviezen naar uw organisatie. Let’s get started!

EHBO Handleiding     Affiche    Registratiedocument

STAP 1: Hoeveel hulpverleners heeft u nodig?

De wetgeving rond welzijn op het werk is glashelder: de aangestelde hulpverleners moeten grondig gevormd zijn of bepaalde basisvereisten vervullen. Zij moeten de eerste hulp kunnen toedienen tijdens de volledige duur van de arbeid. Houd dus zeker rekening met afwezigheden omwille van ziekte, verlof, ploegensystemen, nachtarbeid, flexibele en deeltijdse werktijden.

Groep A-B-C-bedrijven 

Behoort uw onderneming tot de groep A, B of C? Dan bepaalt u het aantal hulpverleners en hun vereiste opleidingsniveau: 

·   na advies van de preventieadviseur-arbeidsarts en het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk,

·   in functie van het aantal werknemers in uw onderneming,

·   in functie van de karakteristieken van de activiteiten van de onderneming,

·   in functie van de resultaten van de risicoanalyse.

Als een onderneming is ingedeeld in groep A, B of C, dan omvat de… 

… uitrusting: basismateriaal, een verbanddoos en een verzorgingslokaal, behalve als uit de risicoanalyse blijkt dat dit niet nodig is. 

… organisatie: voldoende aantal verpleegkundigen, hulpverleners of andere aangeduide personen met een aangepaste basis-en specifieke kennis en vaardigheden. 

Als een onderneming is ingedeeld in groep D, dan omvat de… 

… uitrusting: basismateriaal en een verbanddoos. 

… organisatie: de werkgever of één of meer daartoe opgeleide en door hem aangeduide werknemers verstrekken de eerste hulp. 

Groep D-bedrijven

 In een groep D-bedrijf heeft u als werkgever de keuze. Ofwel verleent u de eerste hulp zelf, ofwel wijst u de taak toe aan één of meerdere opgeleide medewerkers. In dat geval is de basisopleiding bedrijfshulpverlener niet verplicht. Bezorg hen wél de noodzakelijke informatie om de verbanddoos te gebruiken en de juiste hulpdiensten te verwittigen.

STAP 2: Welke EHBO-middelen zijn essentieel?

U bepaalt, na advies van de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer en het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk:

  • welk basismateriaal vereist is (draagberrie, deken, individuele EHBO-kit …),
  • de inhoud van de verbanddoos,
  • de locatie waar het materiaal zich bevindt,
  • of er aanvullingen op het basismateriaal nodig zijn.

Hoe bepaalt u de aard en de locatie van het EHBO-materiaal?

De aard en de locatie zijn afhankelijk van:

  • het aantal werknemers dat tegelijk aanwezig is, 
  • de aard van de onderneming, 
  • de spreiding van het personeel in de verschillende gebouwen, 
  • het risico op ongevallen, 
  • de aard en de frequentie van verwondingen,
  • het vereiste aantal hulpverleners. 


Is uw onderneming onderverdeeld in departementen of afdelingen, opgesplitst op verschillende locaties? Stel minstens één verbanddoos per arbeidsplaats ter beschikking. Zorg ervoor dat de middelen steeds binnen handbereik zijn, zodat hulpverleners geen kostbare tijd verliezen.  

Welke materialen voegt u toe aan de verbanddoos?

  • driehoeksverband 
  • drukverband 
  • gaaswindels 
  • niet-steriele kompressen 
  • steriele kompressen
  • hypoallergene kleefpleister 
  • verband voor brandwonden
  • materiaal om de ogen te spoelen
  • steriele individueel verpakte wondpleisters
  • ontsmettingsmiddel 
  • reddingsdeken
  • wegwerphandschoenen
  • individueel reanimatiemasker
  • kleine schaar
  • pincet
  • veiligheidsspeld 
  • reanimatiefiche en handleiding eerste hulp

Op basis van de risicoanalyse kan u de verbanddoos aanvullen met individuele EHBO-kits die u verdeelt over de bouwplaatsen, ateliers, productie-eenheden … in functie van de werfarbeid of het aantal werknemers dat tegelijk tewerkgesteld is. Deze kits bevatten een minimum aan materiaal voor fixatie, immobilisatie, desinfectie en bloedstelping in eenmalige doses.

De hulpverleners moeten de EHBO-verbanddoos en -kits regelmatig controleren en aanvullen. Daarbij checken ze ook of het materiaal zich op de juiste plaats bevindt en in goede staat is.

Is een bedrijf verplicht om een AED-toestel te hebben? 

Dat AED’s levens redden, staat vast. Wanneer u een AED correct inzet tijdens een reanimatie, stijgen de overlevingskansen van het slachtoffer significant. Bovendien is het plaatsen van een AED een sterk signaal naar uw medewerkers en de maatschappij dat uw bedrijf belang hecht aan veiligheid en welzijn op de werkvloer. 

De wet verplicht nergens expliciet dat een bedrijf over een AED moet beschikken, tenzij uit de risicoanalyse blijkt dat er een verhoogd risico op ongevallen is binnen uw bedrijf. 

Voorbeelden van verhoogd risico zijn bedrijven of locaties:

  • waar medewerkers/bezoekers zware fysieke inspanningen leveren.
  • waar er risico op elektrocutie is.
  • waar er extreme hitte/kou/vochtigheid heerst.

In de omzendbrief ICM/DGH/2010/2 zijn een aantal adviezen met betrekking tot locaties waar een AED aangewezen is, opgenomen.

Welke reddingsborden moet u voorzien?

Plaats reddingsborden die de locatie van de draagberrie, de veiligheidsdouche, de oogdouche, de eerstehulpmiddelen en de telefoon voor redding en eerste hulp aanduiden.

 

STAP 3: Moet u een EHBO-register bijhouden?

Het bijhouden van een EHBO-register is wettelijk verplicht en maakt deel uit van het preventiebeleid. Het doel? De hulpverlening na een arbeidsongeval evalueren en gelijkaardige incidenten voorkomen. Bovendien wordt uw juridische zekerheid gewaarborgd als de eerste hulp laattijdig of slecht werd toegediend. Tegelijkertijd verzamelt u EHBO-input voor uw jaarverslag.

Wat noteert u in het register?

  • de identiteit van de hulpverlener, patiënt en eventuele getuigen,
  • tijdstip, plaats en omstandigheden van het ongeval of onwel worden, met een beschrijving,
  • de aard en het tijdstip van de interventie,
  • de oorzaak en de aard van de verwonding, de verzorging en eventueel het vervolg.

Download hier het gratis EHBO-register >>

STAP 4: Hoe richt u het verzorgingslokaal in?

Het verzorgingslokaal is verplicht in ondernemingen uit de groepen A, B of C. Blijkt uit de risicoanalyse dat dit niet essentieel is voor uw bedrijf? Dan mag u deze stap overslaan. 

De inrichting van het verzorgingslokaal (materiaal, meubilair …) wordt bepaald door de werkgever, na advies van de arbeidsgeneesheer en het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk.

Aan welke vereisten moet een verzorgingslokaal voldoen? Hier volgt een checklist!

  • De ruimte bevindt zich op de arbeidsplaats of in de onmiddellijke omgeving ervan.
  • Een groen reddingsbord wijst de weg naar het verzorgingslokaal.
  • Eerste hulp is het enige doel. Daarom zijn zowel het nodige noodmateriaal en de verbanddoos, als het noodzakelijke meubilair aanwezig.
  • Het lokaal is makkelijk bereikbaar: de toegangswegen worden vrijgehouden en laten de doorgang van een draagberrie toe.
  • Het verzorgingslokaal is voldoende ruim, verlicht (minimum 500 lux), verlucht en verwarmd (minimum 20° Celsius).
  • De ruimte beschikt over koud en warm stromend water, zeep en papieren zakdoeken.
  • Veiligheid en hygiëne zijn 100 % gewaarborgd, en er is een toilet in de buurt.
  • Het lokaal bevat een telefoon en een lijst van nuttige telefoonnummers om bijkomende hulp en transport op te roepen (ambulance, dokter uit de omgeving).
  • In het verzorgingslokaal vindt men algemene en/of specifieke instructies – afhankelijk van het type onderneming – en het EHBO-register terug. 

U mag deze ruimte ook ter beschikking stellen aan zwangere collega’s of medewerksters die borstvoeding geven, na advies van de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer.    

STAP 5: Hoe organiseert u het extern vervoer?

Afhankelijk van de ernst van het letsel of aandoening regelt u vervoer voor het slachtoffer. Hij of zij kan per taxi of met een bedrijfsvoertuig naar zijn of haar woning, de dokter of het ziekenhuis gebracht worden. Gaat het om een kritieke situatie? Roep dan de ambulance op. 

Om de gespecialiseerde diensten te alarmeren, moeten hun telefoonnummers en adressen onmiddellijk toegankelijk zijn. Lijsten van dokters, gespecialiseerde instellingen en referentieziekenhuizen afficheert u in het verzorgingslokaal, de eerstehulppost en aan de receptie. 

Download de gratis affiche met noodnummers >>

STAP 6: Hoe verloopt de interne communicatie?

Een efficiënt intern communicatiesysteem waarmee de eerstehulpverleners snel bereikt kunnen worden, is essentieel. Elke seconde telt in een noodsituatie!

Tip 1 | Een centraal noodnummer is een aanrader. Elke oproep die binnenkomt op centraal niveau (receptie, bewakingsdienst, eerstehulppost …) wordt onmiddellijk gelokaliseerd, zodat de hulpverleners meteen in actie treden. 

Tip 2 | Succesvolle communicatie kan ook met behulp van een mobiele telefoon. Afficheer daarom de naamlijsten van de hulpverleners met hun gsm-nummers en eventueel hun foto. Of plaats de contactgegevens op het intranet van uw bedrijf, bij de productie-eenheden, in de sociale lokalen of op het mededelingenbord. 

Tip 3 |Programmeer ICE-nummers (In Case of Emergency) in uw gsm-toestel van hulpverleners en personen die verwittigd moeten worden bij een ongeval of aandoening. Hoe doet u dat? Maak een contact aan met de naam ICE in het telefoonboek van uw gsm en sla het gsm-nummer op van uw ‘noodgevallenpersoon’. Vergeet niet om de landcode +32 voor het nummer in te voeren! U kan zelfs een volgorde opgeven: ICE 1 voor de eerste persoon die moet gebeld worden, gevolgd door ICE 2 en ICE 3.

Om snel de ernst van de situatie te evalueren bij een inkomende oproep, kan u werken met een checklist met vragen over vitale tekens. Zo kan de eerste hulp zich vlot oriënteren en indien nodig de externe noodhulp onmiddellijk verwittigen. 

STAP 7: Hoe ziet de EHBO-procedure voor de hulpverleners en werknemers eruit?

Organisatie en heldere communicatie vormen onmisbare schakels in het EHBO-proces, om de eerste hulp efficiënt te verlenen. Alle hulpverleners en werknemers moeten op de hoogte zijn van de interne procedures: 

  • van eerste hulp, 
  • van de personen die aangesteld zijn om eerste hulp te verlenen, 
  • van de plaats waar de eerstehulpmiddelen zich bevinden, 
  • van het alarm- en intern communicatiesysteem. 

Bundel de procedures in een intern urgentieplan, samen met de interne of externe dienst voor preventie op het werk. Breng ze regelmatig in herinnering bij uw collega’s. Bij ongevallen ontstaan er immers paniekreacties waardoor de richtlijnen worden vergeten en kostbare tijd verloren gaat. 

Instructiekaarten zijn een houvast voor de hulpverleners. Specifieke instructies met betrekking tot eerste hulp zoals: “Wat te doen bij een vergiftiging, malaise, ademhalingsproblemen …”, helpen hen om onmiddellijk de juiste zorg toe te dienen. Plaats de instructiekaarten zowel in het verzorgingslokaal, als in de EHBO-verbanddoos of -kit. 

Download onze gratis instructiekaarten voor tal van letsels >>

Werkt uw bedrijf met scheikundige en toxische stoffen? Maak veiligheidsfiches op met de volgende vermeldingen: “Welke zijn de klinische symptomen en verschijnselen van hoge intoxicatie? Welke zorgen moeten eerst verstrekt worden in geval van inademing, contact met de ogen of de huid? Welke informatie hebben de interventiediensten nodig in geval van hoge intoxicatie? Wat te doen bij brandwonden op het gezicht of aan de ogen? Wat te doen in geval van ademhalingsmoeilijkheden, verstikking …”

Werknemers met chronische aandoeningen zoals astma, diabetes en epilepsie kunnen EHBO-kaarten bij zich hebben. Die geven informatie over wat te doen bij noodgevallen, zodat omstaanders de patiënt kunnen stabiliseren totdat medische hulp wordt geboden. Hou er rekening mee dat dit vertrouwelijke medische informatie is.

STAP 8: Hoe evalueert u de eerstehulpinterventies?

Een goede voorbereiding kan levens redden! Evalueer na elke EHBO-interventie of de hulp op een doeltreffende manier verstrekt werd. Sowieso vindt er jaarlijks een evaluatie plaats door de arbeidsgeneesheer, de hulpverleners en de preventiedienst. De vastgestelde maatregelen moeten regelmatig worden beoordeeld en bijgestuurd in functie van: 

  • de incidenten en ongevallen die zich hebben voorgedaan, 
  • de technologische evolutie in de onderneming,
  • de vooruitgang in de eerstehulpverleningstechnieken. 

Hoe verleent u eerste hulp in coronatijden? 

In coronatijden mag het slachtoffer verzorgd worden, op voorwaarde dat hulpverlener en slachtoffer de nodige beschermingsmiddelen dragen. Is het slachtoffer in staat om de aanwijzingen te volgen die de hulpverlener geeft vanop een afstand van minstens 1,5 meter? Dan is dit de aangewezen methode. 

Als dit niet mogelijk is, dient de hulpverlener wegwerphandschoenen, een FFP2- of een FFP3-masker en een veiligheidsbril te dragen. Het is noodzakelijk dat het slachtoffer een chirurgisch mondmasker draagt om volledige veiligheid te garanderen. Heeft de hulpverlener de nodige beschermingsmiddelen niet ter beschikking? Dan benadert hij het slachtoffer beter niet om besmetting te vermijden. In dat geval raden we aan om de hulpdiensten te verwittigen.

Bij een reanimatie mag u enkel borstcompressies geven of een AED-toestel gebruiken (indien beschikbaar). Mond-op-mondbeademingen zijn niet toegestaan, ook niet met een reanimatiemasker. Alle gebruikte materialen moeten gereinigd en ontsmet worden met een 70 % alcoholische oplossing. 

Download onze gratis instructiekaarten over reanimatie >>

Hoe verleent u eerste hulp bij psychische problemen?    

Wat doet u wanneer u als werkgever geconfronteerd wordt met het psychisch lijden van een werknemer? Dit kan gaan om angststoornissen, zelfmoordgedachten, depressie, zich slecht in zijn of haar vel voelen … Dikwijls uit dit zich in terugkerende lichamelijke klachten zoals hyperventilatie, hoofdpijnen, hartkloppingen, buikpijn ... Vraag niet naar de ziekte en de oorzaak daarvan, maar informeer of u ondersteuning kan bieden. Op die manier ontwikkelt zich een gesprek en kan u helpen de problemen op te lossen of te verkleinen.

Het is niet de bedoeling dat de eerstehulpverlener een diagnose stelt of zelf een therapie toepast. Hij kan wel een luisterend oor bieden en adviseren over mogelijke hulpverlening. 

Medewerkers vinden begrip en belangstelling fijn en hebben soms een duwtje in de rug nodig om professionele hulp in te roepen. Maak bijvoorbeeld een afspraak bij de bedrijfsarts of een psycholoog, zodat de werknemer zo snel mogelijk goede hulp krijgt. Of verwijs uw collega door naar reguliere zorg waar hij of zij terechtkan. Raadpleeg hieronder de lijst van instanties die gespecialiseerd zijn in het geven van informatie, het luisteren naar en het begeleiden van personen met psychosociale moeilijkheden:

Download de lijst van hulporganisaties >>

Hopelijk gaf dit stappenplan u meer duidelijkheid en kan u hiermee direct aan de slag om een veilige en gezonde werkomgeving te creëren. Download ook zeker onze brochures met de nodige instructies per letsel of aandoening, de affiche “hoe te reanimeren” met de noodnummers en het digitaal EHBO-register. Stuk voor stuk hulpmiddelen die wij u volledig gratis aanreiken!

Download de gratis EHBO-documenten >>